Historia

Początki farnego kościoła w Brodnicy i dzieje parafii sięgają końca XIII wieku i są związane z działalnością zakonu krzyżackiego. Budowę kościoła rozpoczęto prawdopodobnie w 1285 roku z fundacji ówczesnego proboszcza Mikołaja Wolwelina z Sandomierza, Wcześniej w tym miejscu stał kościół drewniany zniszczony przez Litwinów w 1298 r. Parafia została założona nieco wcześniej przez Krzyżaków. Przypuszczalnie została wydzielona z parafii w Świeciu. Pierwotnym wezwaniem kościoła w XIV wieku była Najświętsza Maryja Panna i św. Katarzyna Aleksandryjska. Później była nim już tylko św. Katarzyna, męczennica za wiarę z IV wieku, która odmówiła poślubienia cesarza Maksencjusza. Pracę budowlane trwały do roku 1370. Wznoszenie kościoła rozpoczęto od prezbiterium, później przystąpiono do budowy naw, na końcu wieży, którą wznoszono w dwóch etapach.

Budowę prezbiterium ukończono w 1320 roku, natomiast korpus i zasklepienie pobudowano w latach 1340-1370. Wieża jedna z zaplanowanych dwóch wzniesiona została około 1370 roku, nadbudowana około 1485r. W XV w. przy parafii działała szkoła. W latach 1554-98, 1628-29 i 1655-59 świątynia należała do luteran . Ponownie została konsekrowana w 1660 r. Po uszkodzeniach w latach 1631 i 1648 odnawiany w 2 poł. XVII w. I później (1772, 1867, 1907, 1927).

Architektura

Świątynia wymiary: 56 m długości, 27 m szerokości. Wzniesiona z cegły w stylu gotyckim. Nieotynkowana. Monotonię murów urozmaicają cegły glazurowane ułożone w romboidalne wzory oraz w litery "W" i "V". Szczyt ozdobiony sterczynami (małymi wieżyczkami), a także blendami (płytkimi wytynkowanymi wnękami w kształcie okien). Mury na zewnątrz wzmocnione skarpami. Najstarszą częścią jest prezbiterium. Po stronie północnej ma ono przybudówkę, która służy jak o zakrystia. Podobna lub identyczna była kiedyś także i od strony południowej. Została jednak rozebrana, a jej ślady zachowały się do czasów współczesnych.

Pierwotnie planowano wzniesienie dwóch wież: północnej i południowej. Wybudowano tylko wieżę południową o wysokości 50 m. Są na niej dzwony. Pierwsze znane z zapisów pochodziły z roku 1822, 1833, a sygnaturka z 1767 roku. Dwa dzwony zabrano dla celów militarnych w dniu 28 lutego 1917 roku. W okresie dwudziestolecia ze składek parafian sprawiono w roku 1923 i 1924 dwa nowe dzwony. Wykonano je w ludwisarni we Włocławku (jeden 95 x 91, drugi 75 x 70). Podczas okupacji wszystkie dzwony z wyjątkiem sygnaturki konfiskowano. Po drugiej wojnie światowej sprawiono trzy nowe. Najstarszym mającym charakter zabytku jest sygnaturka posiadająca napis "Soli Deo Gloria A. 1767" i ozdobiona liśćmi akantu.

ołtarzeWnętrze kościoła składa się z prezbiterium, nawy głównej, dwóch naw bocznych, kaplicy Chrystusa Króla (dawne oratorium mieszczańskie), kaplicy Krzyża św. Oraz przedsionka. Świątynia ma układ halowy - wszystkie nawy są jednakowej wysokości. Nawa główna od bocznych oddzielona jest sześcioma filarami. Sklepienie gwiaździste posiada prezbiterium, nawa główna, kaplica Chrystusa Króla i przedsionek, pozostałe - nawy boczne, przybudówka (zakrystia), kaplica Krzyża św. Mają sklepienie krzyżowe.

W świątyni oprócz głównego znajduje się dziesięć ołtarzy oraz dwa w kaplicach. Miały je pod opieką: Bractwo Różańcowe (powstałe w 1509 roku), Bractwo św. Anny (działające od 1622r.) oraz osiem cechów - sukienniczy, garncarski, krawiecki, rzeźnicki, piekarski, szewski, stolarski i ślusarski.

Ołtaże
1. Ołtarz główny - koronacja NMP,
2. Ołtarz boczny - Przemienienia Pańskiego,
3. Ołtarz boczny - św. Walentego,
4. Ołtarz boczny - M.B. Nieustającej Pomocy,
5. Ołtarz boczny - św. Rodziny,
6. Ołtarz boczny - św. Rozalii
7. Ołtarz boczny - św. Józefa,
8. Ołtarz boczny - św. Antoniego,
9. Ołtarz boczny - św. Barbary,
10. Ołtarz boczny - Ukrzyżowania,
11. Ołtarz boczny - Michała Archanioła,
12. Ołtarz w kaplicy Chrystusa Króla,
13. Ołtarz w kaplicy św. Krzyża

Do najważniejszych zabytków, poza ołtarzami, należą: Grupa Ukrzyżowania umieszczona na belce w tęczy (między prezbiterium a nawą główną) półgotycka z początku XVI wieku, drewniane posągi dwunastu apostołów gotyckie z XIV w. Chrzcielnica kamienna z XVII wieku, ambona późnobarokowa z końca XVIII w. Wejście do kaplicy (ok. 1370) Św. Krzyża (pod wieżą) z portalem zamkniętym kratą renesansową (1571) z kartuszem i herbami Ogończyk Rafała Działyńskiego. Renesansowe stalle z 1539 r. Pozostała część wyposażenia barokowa z XVII i 1 poł. XVIII w. Przy ostatnim ołtarzu zwraca uwagę krucyfiks o tradycjach gotyckich (ok. XIV w.). Kropielnica zapewne średniowieczna, granitowa. Z tyłu nawy bocznej epitafia w kształcie drewnianych tablic z blachami trumiennymi, portretami i kartuszami herbowymi Łukasza i Cypriana Trzcińskich z 2 poł. XVII w. Konfesjonały i malowane stacje drogi krzyżowej pochodzące z kościoła franciszkanów w Brodnicy (XVIII w.). W otoczeniu kościoła mur z bramką i murowana kapliczka barokowa z XVII w. z krucyfiksem.

ADMIN: Ks. Przemysław Skowroński